วัตถุดิบอาหารสัตว์ที่มีในท้องถิ่นและการนำมาใช้เลี้ยงสัตว์

สัตว์เลี้ยงก็เหมือนมนุษย์ คือ ต้องการอาหารเพื่อดำรงชีวิต การเจริญเติบโตและการให้ผลผลิต โดยเฉพาะอย่างยิ่งสัตว์ที่เลี้ยงเพื่อให้ผลผลิตด้านเนื้อ นม ย่อมต้องการอาหารที่สมบูรณ์ โค - กระบืเป็นสัตว์เคี่ยวเอื้องที่กินอาหารหยาบ (หญ้า) เป็นอาหารหลัก แต่อาหารหยาบในเขตร้อนเช่นประเทศไทย ส่วนมากจะมีคุณค่าทางอาหารต่ำ โดยเฉพาะในช่วงแล้ง แม้จะให้สัตว์กินเต็มที่ ก็ยังไม่ได้รับโภชนะไม่เพียงพอต่อความต้องการ จำเป็นต้องจัดหาวัตถุดิบอาหารสัตว์อื่น ๆ มาทดแทน เช่น วัสดุเหลือใช้และผลพลอยได้ทางการเกษตร รวมทั้งการเสริมอาหารข้นแก่สัตว์เพื่อเพิ่มผลผลิต เกษตรกรผู้เลี้ยงจึงควรมีความเข้าใจและรู้ถึงคุณสมบัติวัตถุดิบอาหารสัตว์แต่ละชนิด และการนำมาใช้ได้อย่างเหมาะสม โดยทั่วไปวัตถุดิบอาหารสัตว์แบ่งได้เป็น 2 ประเภทคือ อาหารหยาบ และอาหารข้น

อาหารหยาบ คือ อาหารที่มีกากหรือเยื่อใยสูง มีโภชนะย่อยต่ำ เช่น พืชอาหารสัตว์ จำพวก หญ้า ถั่วต่าง ๆ หญ้าสด หญ้าหมัก รวมทั้งหญ้าแห้ง ตลอดจนวัสดุเหลือใชทางการเกษตรต่าง ๆ เช่น ฟางข้าว ต้นและเปลือกข้าวโพดอ่อน ยอดอ้อย เป็นต้น

อาหารข้น คือ กลุ่มอาหารที่มีกากหรือเยื่อใยต่ำ มีโภชนะหรือสารอาหารที่ย่อยได้สูง เช่น ข้าวโพด มันเส้น รำ กากถั่วเหลือง รวมทั้งแรธาตุและวิตามินด้วย แบ่งออกเป็นอาหารข้นที่ให้พลังงาน และอาหารข้นที่ให้โปรตีน