วัตถุดิบอาหารที่ให้พลังงาน
จะให้แป้งหรือพลังงานแก่สัตว์เป็นส่วนใหญ่ (ประมาณ 70 - 80 %) แต่มีโปรตีนค่อนข้างต่ำ (ประมาณ 8 - 12%) ได้แก่
ข้าวโพด

การใช้เลี้ยงสัตว์และข้อจำกัด
ใช้ผสมในอาหารข้นเป็นวัตถุดิบหลัก ระดับสูงถึงร้อยละ 80 ในสูตร
ใช้ได้ทุกระยะของสัตว์เคี้ยวเอื้อง
กรณีโคขุนระยะปลาย (2 - 3 เดือนสุดท้ายก่อนขาย) ให้ข้าวโพดบดเสริมประมาณวันละ 1 - 2 กก. / ตัว จะเร่งให้โคเพิ่มน้ำหนักและสะสมไขมันโดยโคขุนต้องได้รับอาหารหยาบและอาหารข้นตามปกติ
ข้อแนะนำการใช้
ควรบดเมล็ดข้าวโพดก่อนใช้ เพื่อให้สัตว์กินและย่อยได้มากขึ้นแต่ไม่จำเป็นต้องบดให้ละเอียดเกินไป
ข้าวโพอเมล็ดจะสังเกตสิ่งปลอมปนได้ง่ายกว่าข้าวโพดบดแล้ว สิ่งปลอมปนได้แก่ ซังข้าวโพด แกลบบด หินฝุ่น หรือดินป่น ซึ่งทำให้คุณภาพต่ำ
ควรใช้ข้าวโพดที่แห้งสนิท (ความชื้นไม่เกิน 13 เปอร์เซ็นต์) ไม่ขึ้นรา ไม่มีมอด
มันสำปะหลัง (มันเส้น)
![]()
การใช้เลี้ยงสัตว์และข้อจำกัด
ใช้เป็นวัตถุดิบหลักในอาหารข้น ระดับสูงถึงร้อยละ 70 - 80 ในสูตรอาหารโดยต้องมีแหล่งโปรตีนชนิดอื่น ๆ ร่วมด้วย เพราะมันเส้นมีโปรตีนต่ำ
หัวมันสดมีสารพิษ คือกรดไฮโดรไซยานิคสูง ไม่ควรใช้เลี้ยงสัตว์โดยตรงจะเกิดพิษต่อสัตว์
มันเส้นสามารถใช้ร่วมกับยูเรียได้ดี
ข้อแนะนำการใช้
วิธีการลดสารพิษในมันสำปะหลัง ทำได้โดยการหั่นเป็นชิ้นเล็ก ๆ แล้วตากแห้ง (มันเส้น) หรือนำไปหมัก
มันเส้นคุณภาพดี ต้องผลิตจากส่วนของหัวมันล้วน ไม่มีรากหรือต้นหั่นปน และต้องไม่ขึ้นรา (สังเกตสีเขียวคล้ำ)
รำละเอียด
การใช้เลี้ยงสัตว์และข้อจำกัด
ใช้ผสมอาหารข้น โดยทั่วไปใช้ระดับ 20 - 30% ในสูตร เนื่องจากราคาค่อนข้างแพง
ใช้กับสัตว์ได้ทุกระยะ
มีไขมันสูง เก็บไว้ไม่ได้นาน จะเหม็นหืน
ข้อแนะนำการใช้
ควรใช้รำที่ใหม่ ไม่เหม็นหืน ไม่ปลอมปน
รำที่ได้จากการสีข้าวนาปรัง พึงระวังพิษตกค้างของยาฆ่าแมลง จะมีผลต่อสัตว์ขนาอเล็กหรือแม่พันธุ์ที่อุ้มท้อง
กากน้ำตาล
คุณสมบัติ
เป็นของเหลวข้น สี้น้ำตาลเข้ม มีกลิ่นหอม สัตว์ชอบกิน ได้จากโรงงานผลิตน้ำตาล
ช่วยลดความเป็นฝุ่น เพิ่มรสชาดให้อาหาร
การใช้เลี้ยงสัตว์และข้อจำกัด
ใช้ผสมในอาหารข้น ลูกสัตว์เล็กใช้ได้ไม่เกิน 8 - 9% ในสัตว์ขนาดใหญ่ใช้ได้ไม่เกิน 10 - 20%
ใช้เร่งปฏิกิริยาและเพิ่มคุณภาพในการทำหญ้าหมัก อัตราที่ใช้คือ กากน้ำตาล 30 กก. ต่อหญ้าสดหรือพืชสด 1 ตัน
ใช้ในรูปสารละลายยูเรีย กากน้ำตาลราดฟางข้าว เพื่อเพิ่มความน่ากินและคุณค่าทางอาหาร อัตราที่ใช้คือ ยูเรีย : กากน้ำตาล : น้ำ : ฟาง เท่ากับ 1.5 : 7.5 : 80 : 100 หน่วยน้ำหนักเดียวกัน
ใช้ทำอาหารเสริมอัดแท่ง (UMMB) ตั้งไว้ให้สัตว์เลี้ยงกิน เหมาะสำหรับหน้าแล้งที่อาหารหยาบมีคุณภาพต่ำ
กรณีโคขุนระยะปลาย (2 - 3 เดือนสุดท้ายก่อนขาย) ให้กากน้ำตาลเสริมให้เลียกินที่ละน้อย หลังจากให้อาหารหยาบและอาหารข้นตามปกติแล้ว จะช่วยเพิ่มน้ำหนักตัวและสะสมไขมันแทรกได้สูง
อาหารที่ผสมกากน้ำตาลในระดับสูงไม่ควรเก็บไว้ไช้นานเกินไปจะมีกลิ่นเหม็นเปรี้ยวหรือเกิดเชื้อรา เป็นเหตุให้สัตว์ท้องเสีย