ก า ร จำ แ น ก พื ช ส มุ น ไ พ ร |
| การจำแนกพืชสมุนไพรสามารถจำแนกได้หลายวิธี ซึ่งเอกสารนี้จะทำการจำแนกพืชสมุนไพรพอสังเขป ดังนี้ |
1. การจำแนกตามลักษณะการใช้ประโยชน์
1.1 Essential oil (น้ำมันหอมระเหย)
พืชสมุนไพรหลายชนิดสามารถนำมาสกัด
น้ำมันหอมระเหยได้โดยวิธีการกลั่น
ซึ่งจะได้น้ำมันหอมระเหยมีกลิ่นหอมแตกต่างกันไปตามชนิดของพืชสมุนไพร
น้ำมันหอมระเหยนี้มีสารสำคัญที่สกัดออกมาซึ่งจะใช้ประโยชน์ได้ตรงตามวัตถุประสงค์มากกว่า
รวมทั้งการใช้ในปริมาณที่น้อยกว่าเมื่อเทียบกับการนำพืชสมุนไพรมาใช้ในรูปอื่น
ตัวอย่างของพืชสมุนไพรที่นำมาสกัดน้ำมันหอมระเหย
เช่น
- น้ำมันตะไคร้หอม ใช้ในอุตสาหกรรมผลิตสบู่ แชมพู น้ำหอมหรือใช้ทำสารไล่แมลง - น้ำมันไพล ใช้ในผลิตภัณฑ์ครีมทาภายนอก ลดอาการอักเสบจากการฟกช้ำ - น้ำมันกระวาน ใช้แต่งกลิ่นเหล้า เครื่องดื่มต่าง ๆ รวมทั้งใช้ในอุตสาหกรรมน้ำหอม - น้ำมันพลู ใช้ในอุตสาหกรรมเครื่องสำอางค์ หรือใช้เป็นเจลทาภายนอกแก้คัน |
1.2 ยารับประทาน พืชสมุนไพรหลายชนิด สามารถนำมาใช้รับประทานเพื่อรักษาอาการของโรคได้ อาจใช้สมุนไพรชนิดเดียว หรือหลายชนิดรวมกันก็ได้ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสารสำคัญที่มีอยู่ในพืชสมุนไพรชนิดนั้น ๆ ที่ออกฤทธิ์เพื่อการบำบัดรักษา เช่น
- แก้ไข้ : บอระเพ็ด ฟ้าทะลายโจร - แก้ท้องอืด ท้องเฟ้อ : กระเพรา ไพล ขิง - ระงับประสาท : ขี้เหล็ก ไมยราพ - ลดไขมันในเส้นเลือด : คำฝอย กระเจี๊ยบแดง กระเทียม |
1.3 ยาสำหรับใช้ภายนอก เป็นพืชสมุนไพรที่สามารถนำมาบำบัดโรคที่เกิดขึ้นตามผิวหนัง แผลที่เกิดขึ้นตามร่างกายรวมทั้งแผลในปาก อาจใช้สมุนไพรชนิดเดียวหรือหลายชนิดรวมกันก็ได้ ลักษณะของการนำมาใช้มีหลายลักษณะมีทั้งใช้สด บดเป็นผง ครีม ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสารสำคัญที่มีอยู่ในพืชสมุนไพร และความสะดวกในการนำมาใช้ ตัวอย่างของพืชสมุนไพรที่นำมาใช้เป็นยาสำหรับใช้ภายนอก เช่น - รักษาแผลในปาก : บัวบก หว้า โทงเทง - ระงับกลิ่นปาก : ฝั่ง กานพลู - แก้แพ้ : ผักบุ้งทะเล เสลดพังพอน เท้ายายม่อม ตำลึง - รักษาแผลน้ำร้อนลวก : บัวบก ยาสูบ ว่านหางจระเข้ - แก้งูสวัด : ตำลึง พุดตาน ว่านมหากาฬ เสลดพังพอน
|
1.4 ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารและเครื่องดื่ม พืชสมุนไพรหลายชนิดสามารถนำมาทำเป็นผลิตภัณฑ์จากธรรมชาติ ผู้บริโภคจึงรู้สึกปลอดภัยในการนำมารับประทาน เช่น - ดูดจับไขมันจากเส้นเลือด ลดน้ำหนัก : บุก - เปลี่ยนไขมันเป็นพลังงาน ลดน้ำหนัก : ส้มแขก - เครื่องดื่มบำรุงสุขภาพ : หญ้าหนวดแมว คำฝอยหญ้าหวาน
|
| 1.5 เครื่องสำอางค์ เป็นการนำพืชสมุนไพรมาใช้อักลักษณะหนึ่ง การนำพืชสมุนไพรมาใช้เป็นเครื่องสำอางค์มีมานานแล้ว และในปัจจุบันได้รับการยอมรับมากขึ้น เนื่องจากปลอดภัยกว่าการใช้สารสังเคราะห์ทางเคมี ทำให้มีผลิตภัณฑ์ที่ผลิตขึ้นโดยมีส่วนผสมของพืชสมุนไพรเกิดขึ้นมากมาย เช่น แชมพู ครีมนวดผม สบู่ โลชั่น ตัวอย่างพืชสมุนไพรที่นำมาใช้เป็นเครื่องสำอางค์ เช่น อัญชัน ว่านหางจระเข้ มะคำดีควาย เห็ดหลินจือ เป็นต้น |
1.6 ผลิตภัณฑ์ป้องกันกำจัดศัตรูพืช
เป็นสมุนไพรที่มีฤทธิ์เบื่อเมาหรือมีรสขม
ซึ่งมีคุณสมบัติในการปราบหรือควบคุมปริมาณการระบาดของแมลงศัตรูพืช
โดยไม่มีพิษตกค้างในผลผลิต
ไม่มีพิษต่อผู้ใช้และสภาพแวดล้อม
ตัวอย่างพืชสมุนไพรที่ใช้ป้องกันกำจัดศัตรูพืช
เช่น สะเดา ยาสูบ
ตะไคร้หอม
ฟ้าทะลายโจร ไพล
เป็นต้น
|
