ถั่วพุ่ม เป็นพืชตระกูลถั่วที่ปลูกง่าย เจริญเติบโตได้ในดินเกือบทุกชนิด มีทั้งพันธุ์ที่ใช้รับประทานฝักสดและพันธุ์ที่ใช้เมล็ดแห้ง หรือใช้ปลูกร่วมกับพืชชนิดอื่นๆ ในระบบการปลูกพืช ลำต้นของถั่วพุ่มหลังจากเก็บเกี่ยวผลผลิตแล้วใช้ไถกลบเป็นปุ๋ยพืชสดบำรุงดิน พันธุ์                     ถั่วพุ่มตามการใช้ประโยชน์ มี 2 ประเภท คือถั่วพุ่มที่ใช้รับประทานฝักสดสีเมล็ดลายขาวดำ และถั่วพุ่มที่ใช้เมล็ดสีดำและแดง การปลูก           ระยะปลูก                     พันธุ์ที่เป็นลักษณะทรงพุ่มตั้ง ต้นค่อนข้างเล็ก ใช้ระยะปลูก 50 x 20 เซนติเมตร 2 ต้น/หลุม จะมีจำนวนประชากร                          32,000  ต้น/ไร่  หรือปลูกแบบโรยเป็นแถว ระยะแถว 50 เซนติเมตร  โรยเมล็ดระยะห่างประมาณ 5 เซนติเมตร                          จะใช้เมล็ดพันธุ์ประมาณ 5 กิโลกรัม/ไร่                    พันธุ์ที่มีทรงพุ่มเลื้อย ใช้ระยะปลูก 75 x 50 เซนติเมตร 2 ต้น/หลุม จะมีจำนวนประชากร 8,533 ต้น/ไร่             การเตรียมดิน                     ไถ 1 ครั้ง พรวนดินอีก 1  ครั้ง หากเป็นการปลูกตามพืชอื่นและไม่มีวัชพืชมาก ไม่จำเป็นต้องไถเตรียมดิน ถ้าดินเป็นกรดจัด                        (pH ต่ำกว่า 5.5) ควรหว่านปูนขาวอัตรา 100 กิโลกรัม/ไร่ หรือปูนโดโลไมท์ อัตรา 200 กิโลกรัม/ไร่ ก่อนการไถพรวน                         ครั้งสุดท้าย             การปลูก                    ถั่วพุ่มสามารถปลูกได้ในช่วงฤดูฝน (ระหว่างเดือนเมษายน-พฤษภาคม) ปลายฤดูฝน (เดือนสิงหาคม) และในฤดูแล้ง                        (เดือนธันวาคม-มกราคม) การดูแลรักษา           การให้น้ำ                     โดยทั่วไปถั่วพุ่มเป็นพืชทนแล้งและใช้น้ำน้อย ดังนั้นการปลูกโดยอาศัยความชื้นในดินหลังปลูกพืชหลักก็ได้             การใส่ปุ๋ย                      ถั่วพุ่มสามารถตรึงไนโตรเจนได้จากธรรมชาติ การตอบสนองต่อการใช้ปุ๋ยจึงไม่มากนัก โดยเฉพาะถ้ามีการใส่ปูนปรับลด                             ความเป็นกรดของดินก่อนปลูก การใส่ปุ๋ยของถั่วพุ่มจะเน้นที่พันธุ์ถั่วพุ่มใช้เมล็ด เพราะเกษตรกรนิยมปลูกเป็นแปลงใหญ่                          มากกว่าถั่วพุ่มฝักสด โดยพบว่าถ้ามีการปรับลดความเป็นกรดของดินแล้ว การใส่ปุ๋ยเคมีสูตร 12-24-12 อัตรา                          10-15 กิโลกรัม/ไร่ โรยปุ๋ย  ข้างแถวถั่วพุ่มหลังการกำจัดวัชพืชครั้งแรก (ถั่วพุ่มอายุ 15-20  วัน) ก็เพียงพอแล้ว             การป้องกันกำจัดศัตรูพืช                     วัชพืช ถ้ามีวัชพืชไม่มากนัก กำจัดด้วยจอบ 1  ครั้ง เมื่อถั่วพุ่มอายุ 15-20 วัน หรือพ่นสารควบคุมวัชพืช เมโทลาคลอร์                            อัตรา 600 ซีซี/ไร่ ทันทีหลังปลูก                     โรค  โรคที่สำคัญและมักพบระบาดในแปลงถั่วพุ่ม มี 5 ชนิด คือโรคใบไหม้ โรคใบจุด โรคโคนต้นเน่า โรคใบด่าง                          และโรคฝักเน่าป้องกันกำจัด โดยหมั่นตรวจแปลงอย่าให้มีแมลงพาหะระบาด ถ้ามีน้ำต้องรีบระบายน้ำ หรือทำลาย                          เศษซากพืชที่เป็นโรคออก หรือหลีกเลี่ยงระยะติดฝักในฤดูที่ฝนตกชุก                     แมลง ที่พบในแปลงถั่วพุ่มตั้งแต่ระยะกล้าจนเก็บเกี่ยว เช่น เพลี้ยอ่อน เพลี้ยไฟ หนอนเจาะฝักถั่วมารูคา                         หนอนเจาะสมอฝ้ายส่วนแมลงศัตรูที่สำคัญซึ่งพบในโรงเก็บ คือ ด้วงถั่วเขียว และด้วงถั่วเหลือง                    ป้องกันกำจัด โดยใช้สารสะกัดจากสะเดา 5% WN (เมล็ดสะเดาบด 1 กิโลกรัม แช่น้ำ 20 ลิตร ทิ้งไว้ 1 คืน) พ่นทุกสัปดาห์                           หรือพ่นด้วยสารไตรอะโซฟอส ซึ่งมีชื่อทางการค้าว่า ฮอสตารีออน 40% EC ในอัตรา 30-40 มิลลิเมตร/น้ำ 20 ลิตร การเก็บเกี่ยว                  โดยทั่วไปจะเก็บเกี่ยวได้อย่างน้อย 2 ครั้ง
ต้นทุน / ผลตอบแทน         การปลูกถั่วพุ่ม ถ้าเกษตรกรปฏิบัติตามคำแนะนำจะได้              ผลผลิตประมาณ                                              120-150      กิโลกรัม              ขายได้เฉลี่ยกิโลกรัมละ                                             15       บาท              จะมีรายได้ไร่ละ                                          1,800-3,000     บาท              ต้นทุนการผลิต (ค่าไถ ค่าเมล็ดค่าปุ๋ย                      800    บาท              ค่าสารเคมี และค่าเก็บเกี่ยว)              สามารถเพิ่มรายได้ให้แก่เกษตรกร ไร่ละ  1,000-2,200     บาท