หนอนเจาะผล (Castor capsule borer)

ชื่อวิทยาศาสตร์ Conogethes punctiferalis Guen.

รูปร่างลักษณะและชีวประวัติ

หนอนเจาะผลมีลำตัวสีขาว หัวสีน้ำตาล หนอนที่โตเต็มที่ขนาดยาวประมาณ 1.5 - 1.8 เซ็นติเมตร ตัวสีน้ำตาลและมีจุดสีดำทั่วลำตัว ปีกของผีเสื้อตัวเต็มวัยทั้ง 2 คู่มีสีเหลืองและมีจุดสีดำกระจายทั่วปีก เมื่อกางปีกออกกว้างประมาณ 2.3 เซ็นติเมตร หนอนที่นำมาเลี้ยงด้วยผลละหุ่งมีอายุตามระยะการเจริญเติบโต คือ ระยะไข่ 4 วัน หนอน 12 - 13 วัน ดักแด้ 7 - 9 วัน ผีเสื้อเพศผู้ 10 - 18 วัน ผีเสื้อเพศเมีย 14 - 18 วัน

ความสำคัญและลักษณะการทำลาย

ผีเสื้อตัวเมียจะวางไข่ไว้ที่ผิวผลทุเรียน ตัวหนอนที่ฟักออกจากไข่จะแทะกินผิวเปลือกผลทุเรียนตั้งแต่ผลขนาดเล็กที่อายุประมาณ 2 เดือน จนถึงผลใหญ่ จนกระทั่งตัวโตขึ้นจึงเจาะเข้าไปกินอยู่ภายในผล หลังจากหนอนเจริญเติบโตเต็มที่แล้วจะออกมาเข้าดักแด้อยู่ระหว่างหนามของผลโดยมีใยและมูลของหนอนหุ้มตัว แล้วจึงฟักออกมาเป็นผีเสื้อตัวเต็มวัย ผลทุเรียนที่ถูกหนอนทำลายจะเน่าและร่วง เนื่องจากมีเชื้อราเข้าทำลายซ้ำ เนื้อทุเรียนเน่าผิวผลทุเรียนเปรอะเปื้อนด้วยมูลของหนอน และมีน้ำไหลเยิ้มเมื่อผลใกล้แก่ หนอนเจาะผลที่เพิ่งฟักออกจากไข่ชอบอาศัยอยู่ในบริเวณระหว่างผลที่ติดกันเป็นคู่ ทำให้ผลทุเรียนที่ติดกันเป็นคู่ถูกทำลายมากกว่าผลเดี่ยว ๆ

การแพร่กระจายและฤดูกาลระบาด

ระยะที่พบ ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ - พฤษภาคม

ระยะควรระวัง ระหว่างเดือนมีนาคม - เมษายน

ศัตรูธรรมชาติ

มวนพิฆาต Eocanthecona furcellata ,มวนเพชฌฆาต Reduviidae ,มดแดง Oecophylla smaragdina ,แมงมุม Spiders ,แตนเบียนไข่ ,แตนเบียนหนอน

การป้องกันและกำจัด

ระดับเศรษฐกิจ : ผลถูกทำลายร้อยละ 10 ต่อต้น หลังการตัดแต่งผล ครั้งที่ 3

ติดตามสถานการณ์หนอนเจาะผลและศัตรูธรรมชาติ

- สำรวจร้อยละ 10 ของต้นทั้งหมด 7 วัน/ครั้ง ในช่วงกุมภาพันธ์ - พฤษภาคม

- ตรวจนับ 5 ผล/ต้น ทั้งหนอนเจาะผลและศัตรูธรรมชาติ

- ประเมินประสิทธิภาพของศัตรูธรรมชาติในการควบคุมหนอนเจาะผล และปริมาณของผล ที่ถูกหนอนเจาะผลทำลาย

ชีววิธี

- อนุรักษ์ศัตรูธรรมชาติไว้ควบคุมหนอนเจาะผลตามธรรมชาติ :

วิธีเขตกรรม

- ตัดแต่งผลที่ติดกันเป็นคู่และไม่สมบูรณ์ออก เพื่อป้องกันการวางไข่ของผีเสื้อ

- ตัดผลที่ถูกหนอนทำลายไปเผาทำลายก่อนการตัดแต่งผลครั้งที่ 3

วิธีกล

- ใช้กระดาษแข็งหรือกิ่งไม้คั่นผลที่สมบูรณ์ติดกันเป็นคู่เพื่อป้องกันการวางไข่ของผีเสื้อ

- จับตัวหนอนมาทำลาย

วิธีกายภาพ

ใช้กับดักแสงไฟสีน้ำเงิน - ดำ (black-blue light trap) ล่อตัวเต็มวัยมาทำลาย

สารธรรมชาติจากพืช

- ใช้สารสกัดเอาฉีดพ่นเมื่อพบตัวเต็มวัยในกับดักแสงไฟ 1 ตัว (วิธีการใช้เช่นเดียวกับในหนอนกินขั้วผล)

สารเคมี

- ใช้เมื่อพบผลถูกทำลายร้อยละ 10 ต่อต้น หลังการตัดแต่งผล สารเคมีที่แนะนำ : ฟลูเฟนนอกซูรอน 5% EC อัตรา 20 - 40 มล.น้ำ 20 ลิตร ใช้เฉพาะบริเวณที่มีผลถูกทำลายถึงระดับเศรษฐกิจเท่านั้น