ปีที่ ๑๕ ฉบับที่ ๑๑๓ ประจำวันที่ ๑๖ สิงหาคม ๒๕๖๐ หนอนชอนใบส้ม (Citrus Leafminer)


ปีที่ ๑๕ ฉบับที่ ๑๑๓ ประจำวันที่ ๑๖ สิงหาคม ๒๕๖๐

หนอนชอนใบส้ม (Citrus Leafminer)

 

            เตือนเกษตรกรชาวสวนส้มและมะนาวทุกภาคของประเทศไทย ในระยะนี้ระวังการเข้าทำลายของหนอนชอนใบส้ม โดยเฉพาะในส้มหรือมะนาวที่อยู่ในระยะแตกใบอ่อน หากพบการเข้าทำลายใบอ่อนที่ถูกทำลายจะมีอาการบิดโค้งงอทางด้านใต้ใบ และพบรอยทางเดินสีขาวคดเคี้ยว ดังนั้น เมื่อพบการทำลายให้รีบแจ้งหรือขอคำแนะนำจากเจ้าหน้าที่สำนักงานเกษตรอำเภอ สำนักงานเกษตรจังหวัด เพื่อหาแนวทางการควบคุม และป้องกันกำจัดก่อนเกิดการระบาดรุนแรง

ชื่อวิทยาศาสตร์ :   Phyllocnistis citrella Stainton

วงศ์  :   Phyllocistidae

อันดับ  :   Lepioptera

ชื่ออื่น  :   -

รูปร่างลักษณะ
            ตัวเต็มวัยเป็นผีเสื้อกลางคืนขนาดเล็กมาก เมื่อกางปีกออกทั้งสองข้าง ความกว้างจากปลายของปีกด้านหนึ่งจรดอีกด้านหนึ่งประมาณ ๘ มิลลิเมตร ลำตัวมีสีน้ำตาลปนเทา ปีกมีสีเทา และจะมีสีดำอยู่บริเวณปลายปีก ตัวเต็มวัยเพศเมียจะวางไข่เป็นฟองเดี่ยวๆ บริเวณใกล้เส้นกลางใบ ส่วนใหญ่จะพบด้านใต้ใบมากกว่าบนใบ ไข่มีลักษณะกลมแบนสีเหลืองใส ฟักเป็นตัวหนอนภายใน ๓ – ๕ วัน เมื่อหนอนฟักออกจากไข่ จะเจาะเข้าไปใต้ผิวกัดกินชอนไชอยู่ระหว่างผิวใบทันที หนอนระยะแรกๆ มีสีเหลืองอ่อน เมื่อโตเต็มที่มีสีเหลืองเข้ม ก่อนเข้าดักแด้หนอนจะชักใยยึดริมขอบใบพันเข้ามาคลุมตัว แล้วเข้าดักอยู่ในใบที่พับนั้น ดักแด้มีสีเหลือง และสีน้ำตาล มีหนามแหลมที่ปลายส่วนหัว ระยะหนอน ๗ - ๑๐ วัน ดักแด้อายุ ๕ - ๑๐ วัน จึงออกเป็นตัวเต็มวัย หลบอยู่ตามพงหญ้าบริเวณใต้ต้นส้ม รอเวลาที่จะวางไข่บนยอดอ่อนต่อไป

ลักษณะการทำลาย
            ตัวหนอนจะเข้าทำลายในช่วงแตกยอดอ่อน ใบอ่อน โดยเมื่อหนอนฟักออกมาจากไข่แล้ว จะเจาะเข้าไปใต้ผิวใบ และกัดกินชอนใบอยู่ระหว่างผิวใบ และจะทำลายด้านใต้ใบมากกว่าด้านบนใบ บริเวณใบที่ถูกทำลายมีลักษณะ หงิก งอ เป็นแผล และแห้ง พบรอยชอนไชของหนอนเป็นทางสีขาว คดเคี้ยววกวนไปมาบนผิวใบ

กรมส่งเสริมการเกษตร แนะนำวิธีการป้องกันกำจัด ดังนี้

            ๑. สำรวจแปลงอย่างสม่ำเสมอ อย่างน้อยสัปดาห์ละครั้งทุกสัปดาห์ โดยเฉพาะเมื่อส้มเริ่มแตกใบอ่อนสำรวจส้ม ๑๐ ต้น สุ่มสำรวจ ๕ ยอด ต่อต้น แต่ละยอดตรวจหนอนชอนใบจาก ๕ ใบ ถ้าพบ ๓ ใบ ถือว่ายอดนั้นมีหนอนชอนใบ
               ถ้าพบยอดที่มีหนอนชอนใบเกินกว่า ๕๐% ของยอดที่สุ่มทั้งหมด ถือว่าหนอนชอนใบมีปริมาณสูงถึงระดับที่จะต้องทำการป้องกันกำจัด กรณีที่พบโรคแคงเกอร์ที่ยอดใบที่สำรวจให้ลดระดับเศรษฐกิจลงเป็น ๓๐%

            ๒. ตัดใบอ่อนที่หนอนทำลายรุนแรงไปเผาทำลาย และกำจัดวัชพืชในสวน

            ๓. เมื่อมะนาวแตกใบอ่อนให้พ่นน้ำส้มควันไม้อัตรา ๑๕๐ - ๒๐๐ ซีซี ต่อน้ำ ๒๐ ลิตร

            ๔. ศัตรูธรรมชาติ
              ๔.๑ แมลงห้ำ ๒ ชนิด คือ แมลงช้างปีกใส มด
              ๔.๒ แตนเบียนหนอนชอนใบส้มที่พบในประเทศไทยมีประมาณ ๑๓ ชนิด แต่ที่พบในสวนส้มและมีบทบาทในการควบคุมและลดประชากรหนอนชอนใบส้มมากที่สุดมี ๓ ชนิด ได้แก่
                     - Ageniaspis citricola Logvinoslaya ทำให้หนอนชอนใบส้มตายในระยะดักแด้ พบมากที่สุด
                     - Cirrospillus ingenuus (Subba Rao & Ramamani) เป็นแตนเบียนในระยะดักแด้
                     - Quadrastichus sp. ทำให้หนอนตายในวันที่ ๓ - ๔

            ๕. เมื่อสำรวจพบปริมาณหนอนชอนใบเกินกว่า ๕๐% ของยอดที่สุ่มทั้งหมด ให้ใช้สารเคมี ดังนี้
                     - คาร์โบซัลแฟน (พอสซ์ ๒๐% EC) อัตรา ๓๐ มิลลิลิตร ต่อน้ำ ๒๐ ลิตร
                     - ไซฟลูธริน (ไบทรอยด์ ๕% EC) อัตรา ๔ - ๖ มิลลิลิตร ต่อน้ำ ๒๐ ลิตร
                     - ฟลูเฟนน๊อกซูรอน (แคสเคด ๕% EC) อัตรา ๖ มิลลิลิตร ต่อน้ำ ๒๐ ลิตร
                     - คาร์บาริล ๘๕% WP อัตรา ๔๕ - ๖๐ กรัม ต่อน้ำ ๒๐ ลิตร
                     - แลมป์ด้าไซฮาโลทริน ๒.๕ % EC อัตรา ๑๐ มิลลิลิตร ต่อน้ำ ๒๐ ลิตร

 

 

ที่มา :   ๑. กรมส่งเสริมการเกษตร
          ๒. มหาวิทยาลัยแม่โจ้  คณะผลิตกรรมการเกษตร  ภาควิชาพืชสวน
เรียบเรียงโดย :  กลุ่มพยากรณ์และเตือนการระบาดศัตรูพืช กองส่งเสริมการอารักขาพืชและจัดการดินปุ๋ย

Download ดาวน์โหลดเอกสาร

Update Date : บันทึกเมื่อ : 23/08/2560